Empatia zamiast etykiet. Młodzież z powiatu mówi o neuroróżnorodności własnym głosem

26 marca 2026 roku w Zespole Szkół nr 1 im. Powstańców Śląskich w Kędzierzyn-Koźle odbyło się podsumowanie projektu „Wyjątkowy umysł” – inicjatywy, która pokazuje, że szkoła to dziś nie tylko miejsce zdobywania wiedzy, ale także przestrzeń budowania postaw społecznych.

Wydarzenie wpisuje się w obchody Światowego Dnia Świadomości Autyzmu i zgromadziło nie tylko społeczność gospodarzy, ale również młodzież z innych szkół ponadpodstawowych z terenu powiatu. To ważny sygnał – temat neuroróżnorodności przestaje być niszowy, a zaczyna być realną częścią rozmowy o współczesnej edukacji.

Projekt miał wymiar praktyczny. Uczniowie uczestniczyli w warsztatach psychologiczno-artystycznych, zajęciach edukacyjnych oraz wykładzie dotyczącym spektrum autyzmu. Kluczowe było jednak coś innego – możliwość wyrażenia własnego spojrzenia na „inność”, która coraz częściej przestaje być postrzegana jako bariera, a zaczyna być wartością.

Symbolicznym elementem wydarzenia była akcja „Bądź na niebiesko”. Niebieskie akcenty w ubiorze uczniów i nauczycieli stały się prostym, ale czytelnym znakiem solidarności z osobami w spektrum autyzmu.

Jak podkreśla dyrektorka szkoły, Ewelina Kowaś, projekt nie jest jednorazowym działaniem, ale częścią szerszego procesu:

– To dla nas bardzo ważne, bo chcemy pokazać, że to, co dla jednych jest łatwe, dla innych może być bardzo trudne. Chcemy się lepiej rozumieć i uczyć od siebie nawzajem. Ta różnorodność, która czasem wydaje się nas dzielić, w rzeczywistości nas łączy i jest czymś pięknym.

Co istotne, inicjatywa wyszła oddolnie – od studentek, absolwentek szkoły, które wróciły do niej w ramach praktyk i wspólnie z kadrą pedagogiczną nadały projektowi realny kształt. To pokazuje, że skuteczna edukacja społeczna często zaczyna się od zaangażowania i doświadczenia młodych ludzi.

Nie bez znaczenia jest też kontekst. Jak zauważa dyrekcja, w szkolnej rzeczywistości coraz częściej obecni są uczniowie z różnego rodzaju trudnościami i orzeczeniami. Dla współczesnej młodzieży „inność” przestaje być czymś nadzwyczajnym – staje się naturalnym elementem codzienności. I to właśnie młodzi często uczą dorosłych otwartości.

Efekty pracy uczestników nie zakończą się wraz z wydarzeniem. Na jego bazie powstanie wystawa w Miejskiej Bibliotece Publicznej, która pokaże, jak młodzież postrzega neuroróżnorodność – bez uproszczeń, za to z autentycznością.

Takie inicjatywy mają dziś znaczenie większe niż kiedykolwiek. W świecie, który coraz szybciej dzieli ludzi na kategorie i etykiety, szkoła może – i powinna – być miejscem, gdzie uczy się rozumienia, a nie oceniania. Projekt „Wyjątkowy umysł” jest dowodem, że w powiecie kędzierzyńsko-kozielskim ten kierunek jest nie tylko deklarowany, ale realnie realizowany.